Waarom rust misschien wel de vergeten voedingsstof is
We laden iedere dag onze telefoon op. We weten precies wanneer de batterij bijna leeg is en leggen hem dan aan de lader.
Maar hoe vaak staan we eigenlijk stil bij onze eigen batterij?
In een wereld waarin alles steeds sneller lijkt te gaan, zijn we gewend geraakt aan altijd aanstaan. We krijgen de hele dag prikkels binnen: berichten, e-mails, sociale media, nieuws, werk, afspraken en to-do-lijstjes. Zelfs wanneer we niets hoeven te doen, grijpen we vaak automatisch naar onze telefoon.
We vragen veel van onszelf. We willen gezond eten, bewegen, werken, sociale contacten onderhouden en misschien ook nog tijd maken voor ontspanning.
Maar wanneer laden we onszelf op?
Misschien is rust wel de meest vergeten ‘voedingsstof’ van deze tijd.
Je lichaam is niet gemaakt om altijd aan te staan
Stress is op zichzelf helemaal niet verkeerd. Ons lichaam heeft een prachtig systeem om ons alert te maken wanneer dat nodig is. Even extra spanning voor een belangrijke afspraak of een drukke dag kan juist nuttig zijn.
Het probleem ontstaat wanneer er onvoldoende herstelmomenten tegenover staan.
Wanneer je voortdurend prikkels verwerkt en weinig tijd neemt om te herstellen, kan je lichaam als het ware in een voortdurende staat van paraatheid blijven. Dat kan zich uiten in een gejaagd gevoel, moeite met ontspannen, slechter slapen, prikkelbaarheid, vermoeidheid of moeite met concentreren.
De Wereldgezondheidsorganisatie beschrijft dat langdurige of overmatige stress zowel lichamelijke als psychische gevolgen kan hebben. Stress kan onder andere invloed hebben op slaap, concentratie, stemming en het functioneren van het lichaam.
Rust is daarom geen luxe. Rust is onderdeel van herstel.
Wat gebeurt er als je nooit echt uitstaat?
Ons zenuwstelsel krijgt tegenwoordig ontzettend veel informatie te verwerken. Een melding op je telefoon lijkt misschien maar een klein momentje, maar tientallen of honderden van zulke prikkels op een dag betekenen dat je hersenen steeds opnieuw moeten schakelen.
Even kijken.
Even reageren.
Even het nieuws lezen.
Even Instagram.
Even een mail beantwoorden.
En ondertussen zijn we misschien aan het koken, werken of met iemand in gesprek.
Ons brein krijgt nauwelijks de kans om echt op de achtergrond te verwerken en tot rust te komen.
Wanneer spanning en herstel langere tijd uit balans zijn, kan dat bijdragen aan allerlei gezondheidsproblemen. Chronische stress wordt onder andere in verband gebracht met slaapproblemen, stemmingsklachten en een slechter vermogen om met nieuwe stress om te gaan. Langdurige stress kan bovendien bestaande gezondheidsproblemen verergeren.
Daarom gaat gezondheid niet alleen over wat je eet, maar ook over hoe je leeft.
Rust en ontsteking: geef je lichaam ruimte voor herstel
Ook op het gebied van ontstekingen speelt leefstijl een belangrijke rol. Voeding, beweging, slaap en stress beïnvloeden elkaar voortdurend.
Wanneer je lichaam voldoende gelegenheid krijgt om te herstellen, geef je verschillende regulerende systemen in je lichaam de ruimte om hun werk te doen.
Dat betekent niet dat je met rust alleen iedere ontsteking kunt voorkomen. Ontstekingsprocessen zijn complex en worden beïnvloed door veel factoren. Maar voldoende slaap, herstelmomenten, beweging en een gezond voedingspatroon vormen samen belangrijke bouwstenen voor een gezonde leefstijl.
Rust hoort dus net zo goed in het plaatje thuis als gezonde voeding.
Je hersenen eten mee
En dan komen we bij een andere belangrijke verbinding: de darm-hersen-as.
Je hersenen en je darmen staan voortdurend met elkaar in contact. Via onder andere het zenuwstelsel, hormonen, het immuunsysteem en stoffen die door darmbacteriën worden geproduceerd, vindt er voortdurend communicatie plaats tussen beide.
Wat er in je darmen gebeurt, staat daardoor niet helemaal los van hoe je je voelt en hoe je hersenen functioneren.
Een voedingspatroon met veel plantaardige, vezelrijke en zo min mogelijk sterk bewerkte producten ondersteunt een gezonde darmmicrobiota. Ook omega-3-vetzuren, voldoende micronutriënten en een grote variatie aan plantaardige voedingsmiddelen passen binnen een voedingspatroon dat goed is voor zowel lichaam als brein. Onderzoek naar de darm-hersen-as laat zien dat voeding en de samenstelling van het microbioom met elkaar verbonden zijn en mogelijk invloed hebben op cognitief en emotioneel welzijn.
Wat zet je dan op je bord?
Denk bijvoorbeeld aan:
🌿 Veel groenten en fruit
Voor vezels, vitaminen, mineralen en verschillende plantaardige stoffen.
🥕 Vezelrijke voeding
Zoals groenten, fruit, peulvruchten, volkoren granen, noten en zaden. Vezels zijn belangrijk als voeding voor onze darmbacteriën.
🐟 Omega-3-vetzuren
Bijvoorbeeld uit vette vis of, wanneer je plantaardig eet, uit bronnen zoals lijnzaad, chiazaad en walnoten.
🥜 Noten en zaden
Een mooie combinatie van gezonde vetten, mineralen en andere voedingsstoffen.
🥬 Gevarieerd eten
Niet één superfood, maar juist de variatie maakt het verschil.
En misschien wel net zo belangrijk: regelmatig eten en niet voortdurend leven op snelle tussendoortjes, koffie en suiker.
Een gezond brein heeft tenslotte ook bouwstoffen nodig.
En dan is er… vitamine R
Vitamine R bestaat natuurlijk niet.
Maar misschien zouden we hem wel moeten uitvinden.
R van Rust.
R van Regelmaat.
R van Ruimte.
R van Herstel.
Rust betekent niet dat je de hele dag op de bank moet liggen. Het betekent dat je bewust momenten creëert waarop je lichaam en hoofd even niets hoeven.
Een wandeling zonder telefoon.
Een maaltijd zonder scherm.
Tien minuten zitten met een kop thee.
Een paar keer diep ademhalen voordat je aan je volgende taak begint.
Een avond waarop je niet meer alles hoeft te weten.
Of simpelweg: even helemaal niets.
Kruiden als onderdeel van je rustmoment
Naast leefstijl en voeding kunnen ook kruiden een mooie plek krijgen binnen een dagelijks rustmoment.
Melisse wordt al lange tijd gebruikt als kruid in thee en kruidenpreparaten en past bijvoorbeeld mooi bij een rustig avondritueel.
Avena sativa, oftewel haver, wordt traditioneel toegepast in kruidenpreparaten en is een kruid dat je regelmatig tegenkomt in formules die gericht zijn op momenten van rust en herstel.
Ook passiebloem is een bekend traditioneel kruid dat wordt gebruikt in kruidenproducten rondom ontspanning en de avond.
Zie kruiden daarbij niet als een oplossing voor een overvolle agenda. Een kruid kan geen rustmoment vervangen.
Het mooiste effect begint misschien wel met het moment waarop je besluit:
Ik hoef nu even helemaal niets.
Leg je telefoon eens aan de lader
Misschien is dit wel een mooie oefening voor vandaag.
Leg je telefoon bewust een halfuur weg.
Niet op stil naast je.
Niet ondersteboven op tafel.
Maar echt weg.
Ga naar buiten. Zet een kop thee. Lees een paar bladzijden. Kijk uit het raam. Doe helemaal niets.
Je hoeft niet meteen een uur per dag te mediteren of je hele leven om te gooien.
Begin klein.
Want net zoals je telefoon niet van 0 naar 100 procent hoeft te laden in één keer, hoef jij ook niet in één keer volledig tot rust te komen.
Geef jezelf iedere dag een paar momenten om op te laden.
Misschien is rust inderdaad geen vitamine.
Maar je lichaam heeft er wel degelijk behoefte aan.
Dus… slik jij al vitamine R?
